Explosiegevaar (ATEX) speelt een belangrijke rol bij veel verschillende bedrijven. Deze risico’s hebben invloed op de werknemers van het bedrijf. Het bedrijf is verplicht iedere werknemer van voldoende kennis te voorzien om veilig in een ATEX-zone te werken.
In deze online training leren medewerkers explosierisico’s herkennen, het belang van de ATEX-regelgeving en het toepassen van maatregelen om veilig in deze zones te kunnen werken.
Kortom: aan het einde van de training weten de medewerkers precies wat ze wel en niet moeten doen in een ATEX-zone en waarom.
Voor wie?
Voor iedereen die in of rondom ATEX-zones werkt.
Wat de cursist leert
Wettelijke basis
Met deze cursus voldoen je medewerkers aan ATEX-richtlijn 153, bijlage 2. Die verplicht werkgevers om medewerkers in potentieel explosieve omgevingen een passende opleiding te verschaffen met betrekking tot explosiegevaar.
Onderwerpen
ATEX-beleid is een doorlopend proces. Zones, installaties en rollen veranderen, en het EVD moet meebewegen om audits en inspecties te doorstaan. Met het ATEX-abonnement van EXsupplies combineer je eigen regie met onze expertise, tools en gerichte ondersteuning. Zo houd je explosieveiligheid blijvend onder controle.
We denken gericht mee en maken ATEX concreet. We helpen prioriteren, keuzes maken en valkuilen ontwijken, terwijl je zélf aan het stuur blijft.
Put uit onze uitgebreide kennisbibliotheek, apps en diverse andere tools om je ATEX-beleid verder vorm te geven en in de praktijk te brengen.
Altijd een specialist die meekijkt wanneer het ingewikkeld wordt, aangevuld met checks en bijsturing. Zo blijft je ATEX-beleid meebewegen.
Het abonnement wordt voorafgegaan door een kennismaking en een inhoudelijke scan. Hierin:
Is de basis op orde? Dan bepalen we samen welk abonnementsniveau past en hoe we het traject opstarten. Blijkt dat het EVD of de zonering nog niet goed staat, dan maken we een aparte afspraak om die basis op niveau te brengen. Als het fundament en plan van aanpak kloppen, starten we met het abonnement.
We helpen om ATEX-taken echt werkbaar te maken in je organisatie, zoals:
Daarbij beschik je over een uitgebreide ATEX-bibliotheek met handige documenten: van inkoopvoorwaarden voor ATEX-apparatuur en opleidings- en trainingsmatrices tot procedures, werkinstructies, formulieren en checklists voor uiteenlopende ATEX-activiteiten.
Afhankelijk van de gekozen abonnementsvorm heb je ook toegang tot onze ATEX-apps voor het zelf dezoneren van ATEX-zones en het uitvoeren van inspecties.
Met het ATEX-abonnement krijg je meer dan advies en tools. Je haalt er ook een sparringpartner mee binnen. Je kunt rekenen op:
Zo blijft je ATEX-beleid geen momentopname, maar een levend systeem.
Met het ATEX-abonnement van EXsupplies krijgen bedrijven meer grip op ATEX, met ondersteuning van onze specialisten waar nodig. Het abonnement biedt advies, tools en helpdesk, en combineert proactieve begeleiding met hulp op verzoek. Meer hierover lees je in onze whitepaper.
Explosieveiligheid begint op de werkvloer. Eén verkeerde vonk kan al grote gevolgen hebben, zeker als risico’s niet worden herkend. Met onze e-learning en in-company trainingen brengen we ATEX tot leven. Praktijkgerichte maatwerktrainingen maken risico’s herkenbaar en zorgen dat iedereen weet hoe te handelen. Zo wordt ATEX een gedeelde verantwoordelijkheid.
Jouw werkvloer vormt ons uitgangspunt. Wie werkt waar, met welke installaties en welke risico’s komen erbij kijken? Op basis daarvan bepalen we inhoud, niveau en werkvorm.
De basis pakken we op met een toegankelijke e-learning. Daarna gaan we in de in-company training de diepte in met je eigen situaties en vragen. Zo benutten we de tijd op locatie maximaal voor de praktijk.
Elke training ronden we af met een toets. Cursisten die slagen krijgen een certificaat. Daarmee heb je zwart-op-wit wie de training heeft gevolgd. Handig voor interne borging van je ATEX-beleid.
EXsupplies biedt twee opleidingsvormen: een e-learning voor basisbewustzijn en in-company trainingen voor verdere aansluiting op jouw praktijk. Beide trainingen volgen elkaar logisch op. Zo ontstaat een helder leerpad waarmee je organisatie stap voor stap sterker wordt in ATEX-veilig werken.
Onze awareness e-learning is bedoeld voor iedereen die in of rond een ATEX-zone werkt. Denk aan: operators, magazijnmedewerkers, monteurs, tijdelijke krachten en contractors. In korte, begrijpelijke modules leren zij:
Alles is gericht op herkenbare praktijksituaties, met veel interactieve elementen en korte toetsen om de stof te laten beklijven. De e-learning is online te volgen, op een moment dat past binnen de dienst of ploeg.
Onze in-company trainingen reflecteren jouw dagelijkse praktijk. We stemmen inhoud, niveau, voorbeelden en oefeningen af op (de achtergrond van) jouw personeel en de aanwezige installaties. Zo maken wij in onze trainingen onder andere onderscheid tussen operator- en monteurscontent. Deze aanpak maakt de training bijzonder herkenbaar en vergroot de toepasbaarheid van de opgedane kennis.
Aan het einde van de training toetsen we of de cursisten de aangereikte kennis begrijpen. Wie de toets succesvol afrondt, ontvangt een certificaat van deelname.
ATEX-beleid omvat alle benodigde procedures en organisatorische maatregelen ter beheersing van explosierisico’s. Daarin leg je belangrijkste afspraken over explosieveiligheid vast, zoals verantwoordelijkheden, werkwijzen en controles. Denk aan:
– het markeren van ATEX-zones met EX-waarschuwingssymbolen;
– de taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden;
– een opleidings- en trainingsplan voor o.a. operators, monteurs en managers;
– procedures en instructies met betrekking tot veilig werken tijdens normaal bedrijf (routinematig werk);
– een werkvergunningsproces en dezoneringsprocedure voor niet-routinematig werk (bijvoorbeeld onderhoud) in de ATEX-zones;
– een onderhoudsbeheersysteem voor ATEX-apparatuur;
– een wijzigingsproces (Management of Change).
De organisatorische maatregelen moeten worden vastgelegd in het EVD.
Een abonnement biedt zekerheid en is slimmer als ATEX regelmatig verandert. Wanneer zones schuiven, installaties worden aangepast en/of mensen van rol wisselen, moet het EVD daarop meebewegen. Via ons ATEX-abonnement kun je rekenen op een vaste structuur (audit, actualisatie, ondersteuning) én snel toegang tot expertise en tools wanneer het nodig is. Je houdt zelf de regie op het dagelijkse ATEX-beleid, terwijl wij zorgen voor scherpte, prioritering en een vangnet.
Voorafgaand aan elk ATEX-abonnement doen we een inhoudelijke scan. Daarin bepalen we wat er eventueel ontbreekt of verouderd is. Als blijkt dat het EVD of de zonering niet voldoende klopt, plannen we een aparte afspraak om dit op niveau te brengen. Pas wanneer de basis en het plan van aanpak staan, starten we met het ATEX-abonnement. Zo voorkom je dat je “beheer” probeert te doen op een dossier dat nog niet klopt.
Apparatuur in de gevarenzones moet op papier geschikt zijn, maar ook goed worden aangesloten en gebruikt. Daarom voeren wij ATEX-inspecties uit: van een eerste ingebruikname tot de periodieke inspecties en steekproeven. Onze inspecteurs kunnen dit doen, maar wij stellen bedrijven ook in staat (een deel van) de inspecties zelf uit te voeren met onze inspectieapp. Hoe je het ook organiseert: alle bevindingen komen samen in één duidelijk overzicht, inclusief acties voor opvolging. Zo laat je zien dat je de verplichting serieus neemt én zorg je ervoor dat ATEX ook ATEX blijft.
Geen stapels papierwerk meer. Wij werken met een geavanceerde inspectieapp. Je ziet direct na de inspectie de status van de installatie, inclusief foto’s van eventuele gebreken.
Onze inspecties richten zich niet alleen op de elektrische apparatuur (cf. NEN-EN-IEC 60079-17). Wij kijken verder. Omdat ontstekingsbronnen ook kunnen ontstaan door bijvoorbeeld wrijving, drukverschillen en hitte, verzorgen wij eveneens de inspecties van mechanische apparatuur (cf. NEN-EN-ISO 80079-36/37).
Onze inspecties eindigen niet bij een rapport. Je krijgt een duidelijke lijst met de afwijkingen, de ernst ervan en de mogelijke herstelacties. Soms gaat het om een reparatie, soms om een kleine aanpassing of afstelling. De uitkomst levert direct input voor de onderhoudsafdeling.
Bij EXsupplies kun je terecht voor de verschillende soorten ATEX-inspecties, maar ook voor andere dienstverlening. Elke dienst is los af te nemen, maar sluit logisch op de andere aspecten aan. We adviseren graag wat past bij je operationele activiteiten en risico’s. Zo werken we samen toe naar één helder en actueel beeld van je ATEX installaties.
Neem je een nieuwe installatie in gebruik of is er een wijziging doorgevoerd aan een bestaande installatie? De Arbowet vereist een gedetailleerde inspectie vóór ingebruikname. Wij inspecteren de installatie aan de hand van de NEN-EN-IEC 60079-14 en aanverwante normen. Daarnaast beoordelen wij het verificatiedossier en voeren wij metingen uit om te controleren of de installatie goed is aangesloten, ontstekingsvrij functioneert en veilig aangezet kan worden.
Werken met papieren inspectielijsten is nogal tijdrovend en foutgevoelig. Je noteert alles op locatie en werkt het later uit op je laptop. Dubbel werk, kortom. En zie dan maar eens het overzicht te bewaren. Met onze handige inspectieapp draai je dat proces om. Je registreert bevindingen direct tijdens de inspectie. Zodra je klaar bent, wordt de rapportage automatisch gegenereerd en per mail verzonden. De inspectie is daarmee écht afgerond op locatie.
Dankzij de ingebouwde apparatenbibliotheek hoef je apparaatgegevens niet telkens opnieuw over te typen. Je kiest eenvoudig het juiste apparaat uit de lijst. Dat werkt sneller én verkleint de kans op fouten in bijvoorbeeld certificaatnummers. Zo houd je meer tijd over voor de inhoud.
ATEX-beleid omvat alle benodigde procedures en organisatorische maatregelen ter beheersing van explosierisico’s. Daarin leg je belangrijkste afspraken over explosieveiligheid vast, zoals verantwoordelijkheden, werkwijzen en controles. Denk aan:
– het markeren van ATEX-zones met EX-waarschuwingssymbolen;
– de taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden;
– een opleidings- en trainingsplan voor o.a. operators, monteurs en managers;
– procedures en instructies met betrekking tot veilig werken tijdens normaal bedrijf (routinematig werk);
– een werkvergunningsproces en dezoneringsprocedure voor niet-routinematig werk (bijvoorbeeld onderhoud) in de ATEX-zones;
– een onderhoudsbeheersysteem voor ATEX-apparatuur;
– een wijzigingsproces (Management of Change).
De organisatorische maatregelen moeten worden vastgelegd in het EVD.
Conform de NEN-EN1127-1 moeten minimaal de volgende dertien soorten ontstekingsbronnen worden beoordeeld op aanwezigheid binnen een ATEX-zone:
1. hete oppervlakken
2. vlammen en hete gassen
3. mechanisch opgewekte vonken
4. elektrische apparaten
5. elektrische zwerfstromen en kathodische bescherming
6. statische elektriciteit
7. bliksem
8. elektromagnetische radiogolven (van 104 tot 3 x 1011 Hz)
9. elektromagnetische optische golven (van 3 x 1011 tot 3 x 1015 Hz)
10. ioniserende straling
11. ultrasone golven
12. adiabatische compressie en schokgolven
13. exotherme reactie, incl. zelfontsteking van stoffen.
Binnen elke arbeidsplaats dien je na te gaan welke ontstekingsbronnen in de ATEX-zones kunnen voorkomen en welke maatregelen je neemt om de kans op ontsteking te voorkomen. Belangrijke maatregelen zijn het toepassen van explosieveilige (Ex-)apparatuur en het aanbrengen van aarding en potentiaalvereffening. De uitkomsten van deze inventarisatie leg je vast in het EVD.
De inspectiewijze voor elektrische ATEX-apparatuur is genormeerd. Tijdens een inspectie stel je vast of een apparaat geschikt is voor de ATEX-zone waarin het is geplaatst en of het apparaat nog voldoet aan de (installatie-)eisen.
Alle elektrische ATEX-apparatuur moet voor de eerste ingebruikname en na iedere modificatie, reparatie of wijziging een gedetailleerde inspectie ondergaan op basis van de eisen uit de NEN-EN-IEC 60079-14 (installatienorm).
Daarna kan op basis van de aard van de installatie en de kans op veroudering het interval voor periodieke inspecties worden bepaald. Dit kunnen visuele en nauwkeurige inspecties zijn, waar nodig aangevuld met gedetailleerde inspecties. Voor vast opgestelde apparatuur is in veel gevallen een inspectie-interval van drie jaar gangbaar.
Voor de meeste mobiele apparatuur moet een jaarlijks interval worden aangehouden. In enkele gevallen (bij mobiele apparatuur waarvan de behuizing regelmatig wordt geopend) geldt een halfjaarlijks interval.
De inspectie van mechanische ATEX-apparatuur is niet genormeerd. Wel geldt volgens het Arbobesluit dat geïnstalleerde (Ex-)apparatuur in goede staat moet zijn en periodiek moet worden gecontroleerd. Dat geldt dus ook voor alle mechanische ATEX-apparatuur. In de praktijk stel je vaak per apparaat een onderhouds- en inspectieprotocol op, op basis van:
– de onderhoudseisen van de fabrikant; voor apparatuur met Ex-markering (in de handel gebracht na 30 juni 2003);
– de maatregelen die volgen uit een door de gebruiker zelf uitgevoerde ontstekingsanalyse voor oudere apparatuur zonder Ex-markering (in de handel gebracht voor 30 juni 2003).
Aan de hand van een ontstekingsanalyse wordt vastgesteld in hoeverre ontstekingsbronnen relevant zijn en actief kunnen worden tijdens normaal bedrijf, verwachte storingen (enkele fouten) en onverwachte storingen (dubbele fouten). De methodiek volgt de NEN-EN-ISO 80079-36. Van bijna elk mechanisch apparaat dat wordt gebruikt in een ATEX-zone moet een ontstekingsanalyse worden uitgevoerd.
Voor apparatuur die op of na 1 juli 2003 op de markt is gebracht, heeft de fabrikant al aan deze verplichting voldaan. Die koppelt de analyse aan de categorie, bepaalt de benodigde beschermingswijze en legt dit vast via Ex-markering op de typeplaat en in het certificaat (inclusief eventuele voorwaarden voor veilig gebruik).
Voor mechanische apparatuur van vóór 1 juli 2003 ontbreekt die Ex-markering vaak. Dan kun je op basis van typeplaat/documentatie niet nagaan of het apparaat explosieveilig is en ligt de verantwoordelijkheid bij de gebruiker om (te laten) analyseren of dit apparaat (in de geest van de ATEX) veilig te gebruiken is binnen de ATEX-zones. Dit kan betekenen dat er aanvullende maatregelen moeten worden genomen zoals temperatuurbewaking of een verlaging van de draaisnelheid.
Een ontstekingsbronneninventarisatie is een overzicht per arbeidsplaats van alle mogelijke ontstekingsbronnen aanwezig binnen de ATEX-zones. Dit is de verantwoordelijkheid van de gebruiker en wordt vaak opgesteld volgens NEN-EN 1127-1. In het EVD leg je vast welke maatregelen zijn genomen om ontsteking te voorkomen, bijvoorbeeld door aan te tonen dat elektrische en mechanische apparatuur correct is gekozen (Ex-markering) en goed is aangesloten en onderhouden.
Een ontstekingsanalyse, daarentegen, is een gedetailleerde beoordeling van de aanwezige ontstekingsbronnen. Deze analyse legt bloot welke maatregelen zijn genomen om ontstekingsbronnen van in ATEX-zones gebruikte (mechanische) apparaten, te voorkomen. NEN-EN-ISO 80079-36(-1) vormt hierbij meestal het uitgangspunt.
Het uitvoeren van deze analyse is een verplichting van de fabrikant. De fabrikant is niet verplicht om deze analyse met de gebruiker te delen omdat dit om vertrouwelijke informatie kan gaan.
Voor oudere apparaten zonder Ex-markering ligt die verantwoordelijkheid bij de gebruiker. Het analyserapport neem je op in het technisch dossier, het onderhoudsbeheersysteem en/of het EVD.
Veel bedrijven worstelen met de complexe ATEX-regelgeving. EXsupplies lost dit op door middel van een overzichtelijk EVD met zoneringstekeningen en een praktisch plan van aanpak. Alles conform de eisen uit de ATEX-153 richtlijn.
Een EVD is verplicht, maar vaak onduidelijk voor personeel dat ermee moet werken. Wij vertalen de wettelijke eisen onder meer naar duidelijke instructies en zonetekeningen. Zo weten je operators en monteurs precies waar ze aan toe zijn en voorkom je schijnveiligheid.
Explosieveiligheid is geen momentopname. Installaties wijzigen, processen veranderen. Wij richten je EVD zo in dat het eenvoudig bij te werken is. Met onze periodieke auditservice zorgen we ervoor dat je documentatie altijd overeenkomt met de werkelijkheid.
Wij schatten de risico’s niet alleen in, we meten ook. Door fysieke metingen (zoals gas- en luchtsnelheidsmetingen) kunnen we de risico’s preciezer inschatten. Een lager risico leidt tot minder gedoe en lagere kosten, bijvoorbeeld bij de aanschaf van apparatuur.
Start je vanaf nul of heb je al een basis? Wij leveren wat je nodig hebt: een volledig nieuw EVD óf een actualisatie van je bestaande document. Hoe dan ook: wij zorgen dat de documentatie (weer) overeenkomt met de praktijk.
ATEX-beleid omvat alle benodigde procedures en organisatorische maatregelen ter beheersing van explosierisico’s. Daarin leg je belangrijkste afspraken over explosieveiligheid vast, zoals verantwoordelijkheden, werkwijzen en controles. Denk aan:
– het markeren van ATEX-zones met EX-waarschuwingssymbolen;
– de taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden;
– een opleidings- en trainingsplan voor o.a. operators, monteurs en managers;
– procedures en instructies met betrekking tot veilig werken tijdens normaal bedrijf (routinematig werk);
– een werkvergunningsproces en dezoneringsprocedure voor niet-routinematig werk (bijvoorbeeld onderhoud) in de ATEX-zones;
– een onderhoudsbeheersysteem voor ATEX-apparatuur;
– een wijzigingsproces (Management of Change).
De organisatorische maatregelen moeten worden vastgelegd in het EVD.
De volgende zaken moeten in het EVD in elk geval aan bod komen:
– een beschrijving van de arbeidsplaats, activiteiten en processen;
– fysische eigenschappen van de (brandbare) stoffen;
– gevarenzone-indeling;
– inventarisatie van de aanwezige potentiële ontstekingsbronnen binnen de gevarenzones;
– genomen effectreducerende maatregelen;
– beschrijving van de genomen organisatorische maatregelen;
– plan van aanpak met verbetermaatregelen.
Een EVD moet actueel zijn. Iedere wijziging die impact heeft op de explosierisico’s dient verwerkt te worden in het EVD. Hieronder vallen onder meer:
– een technische wijziging in de fabriek (bijvoorbeeld een nieuw proces of nieuwe installatie);
– een organisatorische wijziging (bijvoorbeeld procedurele of personele wijzigingen);
– een wijziging in wet- en regelgeving.
In de praktijk worden wijzigingen niet elke keer afzonderlijk van elkaar doorgevoerd in het EVD, maar vindt eens in de drie tot vijf jaar een update van het EVD plaats.
Conform de NEN-EN1127-1 moeten minimaal de volgende dertien soorten ontstekingsbronnen worden beoordeeld op aanwezigheid binnen een ATEX-zone:
1. hete oppervlakken
2. vlammen en hete gassen
3. mechanisch opgewekte vonken
4. elektrische apparaten
5. elektrische zwerfstromen en kathodische bescherming
6. statische elektriciteit
7. bliksem
8. elektromagnetische radiogolven (van 104 tot 3 x 1011 Hz)
9. elektromagnetische optische golven (van 3 x 1011 tot 3 x 1015 Hz)
10. ioniserende straling
11. ultrasone golven
12. adiabatische compressie en schokgolven
13. exotherme reactie, incl. zelfontsteking van stoffen.
Binnen elke arbeidsplaats dien je na te gaan welke ontstekingsbronnen in de ATEX-zones kunnen voorkomen en welke maatregelen je neemt om de kans op ontsteking te voorkomen. Belangrijke maatregelen zijn het toepassen van explosieveilige (Ex-)apparatuur en het aanbrengen van aarding en potentiaalvereffening. De uitkomsten van deze inventarisatie leg je vast in het EVD.
In het verificatiedossier bundel je alle informatie waarmee je aantoonbaar maakt dat het apparaat geschikt is voor de betreffende ATEX-zone én correct is geïnstalleerd (met de juiste onderdelen). Denk aan:
– informatie over de ATEX-zone (verwijzing naar EVD mogelijk);
– fysische eigenschappen van de componenten en het materieel (o.a. Ex-markering en temperatuurwaarden);
– componentenlijst;
– ATEX-certificaten inclusief aanvullende voorwaarden (X-condities);
– loopberekeningen van intrinsiek veilige circuits (Ex i);
– gebruikers- en onderhoudsvoorschriften;
– technische tekeningen en specificaties (o.a. elektrische schema’s en kabellijsten);
– verklaringen van overeenstemming;
– kwalificaties van de fabrikant en monteurs.